สำหรับบ้านหรืออาคารที่มีโครงสร้างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก หรือมีผนังเป็นปูนฉาบ คุณอาจจะพบว่ามีการแตกร้าวของปูนเกิดขึ้น เราลองมาดูกันนะครับว่าลักษณะการแตกร้าวของปูนมีกี่แบบ เกิดจากอะไร และจะป้องกัน แก้ไขอย่างไรได้บ้าง

• เนื่องจากปูนฉาบที่ผนังยังไม่แห้งตัวแล้วไปตีน้ำ (สลัดน้ำบนผิวปูนฉาบ) ทำให้มีน้ำในปูนฉาบมากขึ้น เมื่อปูนฉาบแห้งตัว จะเกิดการหดตัวและแตกร้าว ภาษาช่างเรียกว่า "ตีน้ำเร็วเกินไป"

• รอผิวหน้าปูนฉาบแห้งหมาดมากๆ (เล็บจิกเข้า) จึงรีบตีน้ำ

• เนื่องจากปูนฉาบที่ผนังแห้งตัวไปแล้ว และเกิดการแตกร้าวที่ผนังปูนฉาบ แล้วจึงไปตีน้ำ การตีน้ำเพื่อขัดผิวหน้านี้ เนื้อปูนที่ผิวหน้าจะไม่ประสานเป็นเนื้อเดียวกับปูนฉาบ ชั้นปูนที่ผิวหน้าจะบางมาก ทำให้เกิดการแตกร้าวที่ผิวหน้า เรียกการแตกร้าวแบบนี้ว่ามาจาก "การตีน้ำช้าเกินไป"

• ส่วนผสมเหลวและปูนฉาบหนาเกินไป ทำให้ปูนฉาบเกิดการย้อยลงมาเนื่องจากน้ำหนักของปูนฉาบเอง การย้อยของปูนฉาบนี้จะทำให้เกิดรอยแตกร้าวดังกล่าว

• อย่าผสมปูนเหลวเกินไป ถ้าต้องการฉาบปูนที่หนามากๆ ให้ฉาบปูนเป็นชั้นๆ หนาชั้นละไม่เกิน 1 ซม.

• เนื่องจากการราดน้ำที่ผนังไม่สม่ำเสมอ เปียกบ้าง แห้งบ้าง เมื่อฉาบปูนไปตรงผนังที่แห้ง ผนังจะดูดน้ำจากปูนฉาบทันที ทำให้ปูนฉาบสุญเสียน้ำไปอย่างรวดเร็ว ปูนฉาบจะแห้งและเกิดการหดตัว เกิดรอยแตกร้าวดังกล่าว

• ราดน้ำให้สม่ำเสมอทั่วผนัง

• ให้ส่วนผสมผิด โดยใช้ปูนจืดแทนปูนเค็มเหลว

• ใช้ส่วนผสมให้ถูกต้องตามขั้นตอน

• รอยร้าวที่เป็นรอยยาวใกล้ท้องคานที่เป็น ค.ส.ล. อยู่ด้านล่างเกือบจะติดกับท้องคานเลย เป็นเส้นยาวต่อๆกัน หมายความว่าเหล็กในคานของเราที่เป็นเหล็กเสริมรับแรงดึงด้านล่าง น่าจะเป็นสนิม หรือความหนาของคอนกรีตที่หุ้มเหล็กด้านล่างอยู่ มีความหนาน้อยเกินไป (Covering ไม่ถึง 1 นิ้ว) ซึ่งมักจะเกิดจากการเทคอนกรีตแล้วไม่ได้จัดลูกปูนให้ดี หรือช่างเดินบนเหล็กอย่างไม่บันยะบันยัง ทำให้เหล็กตก/แอ่นลงมาจนชิดผิวคอนกรีต ความชื้นก็จะผ่านเข้าไปถึงตัวเหล็กเส้นได้ ทำให้เหล็กเป็นสนิมพองตัว แล้วก็มาทำให้คอนกรีตแตก รอยร้าวแบบนี้จะทำให้คานของเรารับแรงดึงได้น้อยลง (รับน้ำหนักกดกลางคานได้น้อยลง) หากเป็นเล็กน้อย ก็ให้กะเทาะคอนกรีตออก ทำความสะอาดเหล็กแล้วเอา อีพ็อกซี่ ฉาบเข้าไปแทน แต่หากเป็นมากก็จะต้องเสริมโครงสร้างใหม่เข้าไปช่วย (โดยทำความสะอาดของเก่าก่อน แล้วเอา non shrinkcement หรือซีเมนต์ที่ไม่หดตัว ฉาบเข้าไป) หากอาการหนักมากๆ และอาจจะรุกรามไปที่อื่นต่อ ก็คงจะต้องตัดคานส่วนนี้แล้วทำใหม่

• มีลักษณะเป็นรอยร้าวตามแนวตั้งฉากกับคาน อยู่บริเวณกลางคานเลย รอยร้าวมักจะเกิดขึ้นทั้งสามด้านของตัวคาน อาการแบบนี้แสดงว่า คานตัวนั้นรับน้ำหนักมากเกินไป คานเกิดอาการโก่งงอ อาจจะเกิดเพราะเราออกแบบเปลี่ยนวัสดุปูพื้นข้างบนให้หนักขึ้นหรือไปทำกำแพงทับเกิด line load หรือจัดวางของหนักๆไว้ตรงนั้น การแก้ไขก็คือ ต้องรีบเอาน้ำหนักออกก่อนที่เหล็กในคานจะ "คราก" เมื่อเอาน้ำหนักออกแล้ว ส่วนใหญ่รอยร้าวตรงนี้จะกลับมาประสานกัน เหลือเป็นรอยเส้นเล็กนิดเดียว แต่หากเมื่อเอาน้ำหนักออกแล้วยังเกิดปัญหาอีกก็ต้องรีบแจ้งวิศวกรโครงสร้าง หรือผู้ชำนาญงานทันที